Red Dead Redemption

Als je autoliefhebbers hoort praten over de Bugatti Veyron denk je dat ze aan de drugs zijn. Zo heeft Jeremy Clarkson deze auto ooit omschreven als “the greatest piece of engineering ever. No I’m sorry, this is the greatest car ever made and the greatest car we will ever see in our lifetime.” Ook zijn collega-presentator James May sloot zich bij die conclusie aan door het te omschrijven als de Concorde van onze tijd. Daar bovenop komt nog het bizarre feit van de ontwikkelingskosten. Die zijn uiteindelijk zo belachelijk hoog opgelopen, dat er verlies wordt gedraaid op iedere Veyron die verkocht wordt. Bizar, maar het geeft de auto wel iets mystieks mee. Alsof het een gift aan autoliefhebbers is. Dat we het moeten ervaren, ook al slaat het nergens meer op.

Rockstar kent hetzelfde financieringsprobleem met Red Dead Redemption: door wat moeilijkheden zijn de ontwikkelingskosten zo hoog opgelopen dat ze dit waarschijnlijk nooit meer gaan terugverdienen. Maar desondanks hebben ze werkelijk alles uit de kast getrokken (soms zelfs tot waanzin van de medewerkers) om een knalharde toptitel af te leveren. Is Red Dead Redemption de Bugatti Veyron onder games geworden? Is dit de gift van Rockstar aan gamers?

Je ontkomt er bij Red Dead Redemption niet aan om het te vergelijken met Grand Theft Auto (4). Tuurlijk, Liberty City is een broeierige stad vol wolkenkrabbers die je van alle kanten insluiten en mensen die in grote getalen over straat krioelen. Het contrast met de uitgestrekte prairies van New Austin (Texas), de zinderende woestijnvlaktes van Nuevo Paraiso (Mexico) en de beboste bergpassen van West Elizabeth (Rocky Mountains) kan bijna niet groter zijn. Red Dead Redemption ademt van alle kanten wildernis en avontuur. Maar onder deze huid staat overduidelijk het solide geraamte van een GTA game dat het geheel overeind houdt. Gekscherend zou je kunnen zeggen dat het GTA: The Wild West is. Je begeeft je in een sandbox wereld, waarin je op traditionele wijze allerlei personages leert kennen (zelfs de klassieke icoontjes op je map zijn behouden) voor wie je diverse missies uitvoert die je via een paar climaxen en twists naar een episch einde begeleiden. Maar in plaats van alles te gaan vergelijken met GTA, is het veel beter om juist de contrasten aan te wijzen. Want het zijn de verschillen die Red Dead Redemption tot de game maken die het is. Laten we de paar belangrijkste doornemen.

Het is een gewaagde keuze om voor een Western-setting te gaan. In de jaren ’60 en ’70 zijn we helemaal dood gegooid met talloze shitwesterns en sindsdien zijn we er wel een beetje klaar mee. Op het schoolplein na is het nooit meer hip geweest. Je zou misschien zelfs kunnen zeggen dat er tegenwoordig een soort cultureel ingebakken negatief vooroordeel heerst tegenover Westerns. Red Dead Redemption begint dus eigenlijk al met een achterstand, voor je überhaupt één minuut gespeeld hebt. Maar na een week lang als lonesome cowboy geslenterd te hebben is van dat hele vooroordeel niets meer over.

Sterker nog: de keuze voor een Western setting heeft briljant uitgepakt. Alles ademt een vibe van masculiniteit en avontuurlijke vrijheid. Iedere man wordt nu eenmaal geboren met een natuurlijke voorkeur voor zulk soort awesomeness. Het vooroordeel tegen westerns is dan ook geheel tegennatuurlijk. John Marsten (het hoofdpersonage) is in alles masculien zonder dat dit ooit doorslaat naar een parodiërende spaghetti-western enerzijds of een vermoeiende sportschool-instructeur-masculiniteit anderzijds. Het is een delicate balans die netjes in evenwicht blijft in zowel de rode lijn van zijn personage, als in de kleinste details. Alleen al hoe die gast door een stoffig straatje slentert is motherfucking badass.

Red Dead Redemption speelt zich af in de overgangsperiode tussen twee tijdperken. Je start in de graslanden van Hennigan’s Stead en wordt gelijk overdonderd door een openheid en vrijheid die je niet gewend bent van GTA’s: je hebt werkelijk echt zin om op avontuurlijke wijze erop uit te trekken. En tot het einde van de game blijft dat één van de simpelste, maar allersterkste punten van Red Dead Redemption, want steeds ontdek je nieuwe plekjes in de ruige wildernis. Soms spannend en interessant zoals een mijnschaft of een verlaten spookstad. Andere keren zijn het adembenemende panorama’s als je na een lange tocht op je trouwe paard even stopt om van een mooi uitzicht te genieten. Dit soort momenten krijgt extra sfeer door een subtiele strook over de snaren van een banjo, of de melancholische klanken van een mondharmonica. Het zijn van die Marlboro-Man momenten; je zou een peuk opsteken als je zou roken. Het druipt van de sfeer.

Maar al snel begin je te merken dat deze vrije en avontuurlijke wereld subtiel, maar merkbaar aan het veranderen is. Het eens zo Wilde Westen lijkt langzaamaan getemd te worden door machten van buitenaf. Enerzijds doordat de federale overheid van Amerika hard haar best doet om grip en macht op de wetteloze regio te krijgen. En anderzijds doordat allerlei nieuwe technieken van de Industriële Revolutie de overwinning op de natuur claimen, de wereld kleiner maken en de ruige leefstijl van outlaws en cowboys tot een overbodige factor maken. In het begin heb je het waarschijnlijk niet eens door, maar geleidelijk aan begint het subtiel op te vallen. Je blijkt dan vooral een speelbal van deze hogere machten te zijn, maar uiteindelijk hebben ook jouw acties gevolgen voor deze strijd. De oplettende gamer zal hierin een interessante parallel zien met de innerlijke strijd die John Marston gedurende zijn avontuur voert. Ergens is hij een outlaw met een ruige geschiedenis, maar inmiddels is hij ook wel klaar met het eeuwige vechten. Het zijn deze diepere lagen die het geheel naar een hoger niveau tillen.

Overigens is de enorme vrijheid in Red Dead Redemption nooit intimiderend: de grote valkuil voor een sandbox game. Je mag vanaf het begin af aan al meteen op ontdekkingsreis naar de andere kant van de map als je dat wilt. Maar je kunt je ook laten begeleiden langs het pad dat Rockstar via de missies voor je heeft uitgestippeld. Dat beperkt je eerste missies tot de nabije omgeving en neemt je naderhand mee langs alle regio’s die de wereld van Red Dead Redemption rijk is.

Wat wel weer anders is dan in GTA, is de manier waarop het verhaal je langs alle regio’s leidt. In GTA moest je vaak voor de zoveelste keer van de ene kant van de stad naar de andere kant: cris-crossing. Het leidde ertoe dat veel mensen op een gegeven moment maar gewoon uit verveling de taxi namen. In Red Dead Redemption is dat cris-crossing gedeeltelijk opgelost, omdat je nu meer van gebied naar gebied reist en dan vervolgens daarbinnen missies blijft doen. Daardoor neigt het nu iets meer naar bijvoorbeeld STALKER, Gothic 3 of Fallout 3. De verplichte ritjes zijn van tijd tot tijd nog steeds vermoeiend, maar het probleem is in ieder geval kleiner gemaakt. De kritiekpunten blijven overigens niet beperkt tot dit ene punt. Op een gegeven moment zijn er meerdere puntjes die aan je blijven knagen, nadat de eerste roes van verliefdheid is opgeklaard.

Zo ontstaat er halverwege de game wel heel erg een ‘been there, done that, got the t-shirt’-ervaring. Je bent dan allerlei opdrachtjes voor een paar gasten aan het doen om een zooitje bij elkaar te krijgen om je grote nemesis Bill Williamson aan te vallen. En dat kennen we nu wel. Is het niet uit eerdere GTA’s, dan is het wel uit talloze andere games. Maar gelukkig hervindt het verhaal zich daarna vrij snel met de introductie van een nieuw gebied en een episch nieuw personage: de geragde oldtimer Landon Ricketts met awesome snor.

Een ander storend punt zit in de afsluiting van bepaalde gebieden. Dit is natuurlijk trouw aan iedere GTA-game. Maar de uitvoering is zo’n storend detail dat je uit de ervaring gezogen wordt en je je weer even realiseert dat je een game met bepaalde wetten en regels aan het spelen bent. Die flauwe bruggensystematiek kennen we nu wel. Iets meer creativiteit had toch best gekund? Een voorbeeld: een bepaald gebied is onbereikbaar geworden door een enorme overstroming als gevolg van hevige regenval en orkanen (Katrina anyone?). Verras ons, dan kunnen we ons erover verwonderen in plaats van aan te ergeren.

Waar ik dan wel weer verrast door was (in onaangename zin helaas), waren de wedstrijdjes bloemen plukken. Serieus, met een motherfucking badass outlaw bloemetjes plukken?

En tot slotte heeft het coversysteem je na verloop van tijd zo vaak tegengewerkt, dat het aan je gaat knagen. Het voelt verouderd aan en mist een bepaalde souplesse die we anno 2010 al vaak genoeg in andere titels wél in een goede uitvoering hebben gezien.

Maar laat één ding kraakhelder zijn: deze minpunten trappen Red Dead Redemption niet onderuit. Met liefde wordt het vergeven dankzij de verplettende overkoepelende indruk die deze game op je maakt. Is Red Dead Redemption dan de Bugatti Veyron onder de games geworden? Nee, dat niet. Maar dat is dan ook een lat die ongekend hoog ligt. De Bugatti Veyron is een auto die een werkelijk bizarre sprong vooruit heeft gemaakt. We hebben het niet over het opstapje van het ene Porsche 911 model naar het andere. We hebben het over een monsterlijke sprong zoals van een propellorvliegtuigje naar een motherfucking Space Shuttle. En zo’n sprong voorwaarts is Red Dead Redemption niet. Het is geen genrebrekende of paradigmaverschuivende titel die je ééns in de tien jaar voorbij ziet komen. Maar het is wel één van de kanshebbers om game van het jaar te worden. Om in de analogie van auto’s te blijven staat Red Dead Redemption daarmee in het rijtje van de Aston Martin DB9, Lamborghini Murciélago, Ford GT of een Mercedes SLR. En laten we wel wezen, dat is motherfucking badass voor een motherfucking badass game.