Braid

Soms lijken recensisten (niet alleen van games) in een andere wereld te leven dan jij en ik. Daar drinken ze wijn terwijl ze hun pink in de lucht houden en lullen ze over shit die niemand interesseert. Dat gaat dan over de interpretatie van één klein pingeltje, in een anderhalf uur durend strijkkwartet van Mozart. Om iets te kunnen recenseren is het wel fijn als de auteur weet waar hij het over heeft. Maar deze ‘intellectuele’ bagage zorgt er soms voor dat iemand doorslaat en de voeling met de realiteit volledig verliest. Braid is ook uiterst gevoelig voor dit fenomeen, want het is van een onafhankelijke developer en doet shit dat we nog niet eerder hebben gezien. Maar maakt dat meteen een goede game?

Het leek indie developer Jonathan Blow een goed idee met zijn eigen geld drie jaar lang aan een game te gaan zitten knutselen en deze dan vervolgens voor nog geen € 15 via Xbox Live, voor de Xbox360 te verkopen. Blijkbaar heeft zijn gok goed uitgepakt, want Braid heeft het afgelopen zomer zo goed gedaan, dat er een port voor de PC is gebouwd. Vorige week kwam eindelijk het moment van verlossing. Voor de opvallend lage prijs van € 12,99 overigens. Ha! Dat scheelt je weer een patatje met. Het enige verschil met de consoleversie is overigens een ingebouwde leveleditor. Dus wie weet ontstaat er nog wel een actieve community die de speelduur weet te verlengen.

Als je Braid voor het eerst opstart kom je erachter dat het een platformer is. Omdat je Mario met de paplepel ingegoten hebt gekregen, ga je zonder dat je het überhaupt doorhebt al je Mario-moves uitproberen. Je springt wat rond en als je je eerste vijand ziet ga je natuurlijk bovenop het gedrocht springen. Het werkt, vijand kapot, jij blij. Natuurlijk ook, want Mario heeft bepaald dat die shit zo werkt. Je denkt er niet eens over na. You go with the flow. Totdat je ineens de afgrond in mietert omdat je timing nog wat houterig is. Druk op “shift” staat er dan. Doen we. Opeens gebeurt alles in omgekeerd volgorde. Je vliegt weer uit het gat en staat weer op de grond. “Cool,” denk je, “een soort Mario-clone waarin je met tijd kan kutten, zodat afgaan ook geen gezeik meer is.”

Op het moment dat je denkt dat je met een Mario-clone te maken hebt, zit je niet helemaal goed. Braid draait namelijk om het verzamelen van legpuzzelstukjes. De levels zijn daarbij niet in de bedoeld als obstakel om te overwinnen. Je oma zou zelfs zonder problemen van het ene naar het andere level kunnen freewheelen in haar rollator. Waar het wel om draait is het vakkundig manipuleren van tijd, zodat je de puzzelstukjes kunt verzamelen die je uiteindelijk toegang geven tot de allerlaatste wereld, de finale zeg maar. Die puzzelstukjes liggen verspreid over verschillende werelden, die allemaal op hun eigen unieke manier mindfucken met het concept van tijd. Daardoor weet de game zich in iedere wereld opnieuw uit te vinden en blijf je je steeds verbazen. Soms komt het neer op pure skill en andere keren op vernuftig inzicht, maar er zijn ook vaak meerdere oplossingen mogelijk.

Braid weet visueel indruk te maken voor een game die zich slechts in twee (grafische) dimensies afspeelt. Het lijkt wel een bewegend schilderij, met zachte pastelkleuren die in dwarrelende penseelstreken over je monitor uitgestreken worden. Heerlijk zacht, rustgevend, maar nooit de gameplay ondermijnend. Als je de tune hierboven hebt aangezet kan je horen dat hetzelfde geldt voor het geluid. Dat trouwens ook mee terugspoelt als je terug in de tijd gaat. Leuk detail. Maar het bijzondere aan Braid is dat de basis-ingrediënten van gameplay, graphics en geluid op allerlei manieren naar een hoger niveau getild worden. Dat is waardoor Braid zich onderscheidt. Laat me je in de volgende alinea vertellen hoe dat zit.

Alles is onderdeel van een gameplay-ervaring. De puzzels zijn geniaal, maar niet bedoeld voor geniale mensen. En daarmee bedoel ik ook niet dat ze eenvoudig zijn. Het vette is juist dat je gedwongen wordt om uit je vastgeroeste ‘Mario-mindset’ te komen om allerlei out-of-the-box oplossingen te verzinnen. Puzzels lijken soms migraine-opwekkend lastig, maar de rustgevende muziek en de zachte visuals maken je stoned genoeg zodat je er nog eens relaxt over nadenkt, waarna een oplossing vaak snel te binnen schiet. Maar dat is niet de enige manier waarop de visuals en het geluid de spelervaring ondersteunen. In één van de laatste levels is de muziek zo gemaakt dat je bij het terugspoelen van de tijd ook een ander muziekje hoort, omdat het zo gecomponeerd is dat het achteruit spelend ook ergens naar klinkt. Dat is dan niet gedaan omdat het cool is, maar ook omdat het een functie in het verhaal heeft. Zo zijn er nog talloze voorbeelden te verzinnen waarmee de basisingrediënten van Braid uiteindelijk tezamen meer dan de som der delen zijn. Ik zou ze hier graag willen behandelen, maar dat zou je game-ervaring verstieren. Het is juist mooi als je ze voor het eerst meemaakt in de game. Zo is het bedoeld. Je moet Braid met een zekere maagdelijkheid spelen.

Braid doet dus veel goed, maar er zijn ook een aantal mindere punten. Eigenlijk kun je ze niet minpunten noemen, stijlkeuzes is misschien een beter woord. Het verhaal lijkt in eerste instantie niet helemaal goed verweven in de game. Het voelt vaag, misschien wel te abstract aan. Pas tegen het einde wordt dit echt uitgewerkt. Maar eigenlijk ook weer niet helemaal. Er zullen namelijk ongetwijfeld wat vragen blijven hangen na het uitspelen. Maar dit is ook de bedoeling zodat je er over gaat discussiëren op fora en dergelijke. En ik raad het je het dan ook zeker aan om na afloop (niet eerder!) Google eens voor wat anders dan porno te gebruiken, waardoor je wellicht met nieuwe ogen terug zal kijken op de game. Er zitten overigens meer van die subtiel uitgewerkte dingetjes in.

Andere voorbeelden van subtiliteit zijn de diverse hommages aan klassieke games. Er zullen ongetwijfeld wat gamers zijn die “The princess is in another castle” herkennen uit Mario’s avonturen. Bovenstaande afbeelding is ook zo’n een subtiele hint naar de eerste Donkey Kong, alleen laat Braid je ervaren waar 28 jaar progressie in de game-industrie ons heeft gebracht. We springen nog steeds op hoofden, maar daar achter liggen nog zoveel meer lagen. Ook als we kijken naar games als medium op zich, laat Braid zien hoe ver we zijn gekomen. Net zoals je in de filmindustrie al hebt, zie je in de game-industrie steeds meer vertakkingen ontstaan. Niet iedere film wil alle filmliefhebbers aanspreken, niet iedere game wil alle gamers aanspreken. Maar dat maakt iets nog niet slecht. Het is steeds meer een voorkeurskwestie. We hebben een Brain Training en Wii fit voor casual gamers, we hebben een Killzone en een GTA voor de harde kern en we hebben een Braid voor fijnproevers. Ja, je moet dus eigenlijk een beetje van een glas wijn houden, dat je dan met je pink omhoog drinkt. Als je niet al die ‘mario-bagage’ hebt, zul je minder het gevoel hebben dat je voor het eerst in lange tijd op verrassende wijze opeens uit je vaste patronen wordt geslingerd. Daarom zijn veel recensisten ook zo lovend over Braid, zij zitten immers vol met die bagage. Puur als puzzleplatformer bekeken is Braid nog steeds die lullige € 12,99 waard (en dat patatje met). Maar het is zoveel meer dan een puzzleplatformer. Je moet dan alleen wel van een glas wijn op z’n tijd houden.

Braid is alleen te koop via Xbox Live Arcade als je de Xbox360 versie zoekt, of via Steam of een paar andere online winkels als je de PC-versie wilt. Helaas niet in de winkel. Er zijn ook nog vage plannen voor een Playstation 3 en een Mac port, maar daar zijn nog geen details over bekend. Als je eerst de demo wilt uitchecken moet je bijvoorbeeld alhier of aldaar zijn.