tl;dr
Dit wordt awesome.

Toen we een uitnodiging van 2K Games kregen voor een preview op het hoofdkantoor in Breda, waren we wel geïnteresseerd. Samen met Starcraft 2 is Mafia II namelijk de belangrijkste titel van deze zomermaanden. Aanvankelijk was het de bedoeling dat we een presentatie van een uurtje zouden krijgen, maar daar komen wij (ik, samen met Paul in dit geval) niet all the way naar Breda voor. En op basis daarvan kun je ook geen zinnige preview schrijven. Maar bij de 2K Games werken een stel sympathieke gasten, dus na wat telefonisch overleg deden ze ons an offer we couldn’t refuse: we konden langskomen om de hele middag zelf te spelen.

"Een middagje Mafia II spelen op het hoofdkantoor
van 2K Games was an offer we couldn’t refuse."

Proloog

Mafia II in een notendop is een sandbox action-adventure dat zich afspeelt in de periode 1945-1957 in de fictieve stad Empire Bay. Deze stad is een mix van New York, Chicago, Detroit en San Francisco. Vito Scarletta – het hoofdpersonage – komt net terug uit Europa waar hij aan het front in de Tweede Wereldoorlog heeft gevochten. Hij zal niet lang blijven, want als zijn verlof er op zit moet hij weer terug voor een nieuwe tour of duty. Echter, een oude vriend van hem kent wat mensen (bij de maffia) en regelt binnen no-time een spijbelbriefje zodat het leger naar hem kan fluiten. Hij blij, maar tegelijkertijd ownen ze Vito hierdoor nu wel. Dat, in combinatie met de schulden van zijn familie, zorgt ervoor dat Vito langzaamaan in de wereld van de maffia gezogen wordt. En zo start je als wise guy en werk je jezelf helemaal op tot een made man gedurende de jaren waarover Mafia II zich spant.

"Je start als wise guy en werkt jezelf helemaal op tot een made man
gedurende de jaren waarover Mafia II zich spant."

Intro

Maar zo ver was het nog lang niet toen we afgelopen donderdagmiddag neerploften op de twee grote loungestoelen voor een scherm van tachtig meter breed. Ik had verder geen hoge verwachtingen, maar realiseerde me wel dat het altijd een bijzondere ervaring is om een compleet nieuwe game voor het eerst op te starten. Het lijkt een beetje op dat gevoel als je diep in de nacht op je vakantieadres bent gearriveerd en de volgende ochtend wakker wordt in dat nieuwe bed, in die nieuwe omgeving in dat andere land en je voor het eerst de gordijnen open doet. Natuurlijk ken je die shit van de brochure, maar nu is alles echt, nieuw en anders. Zelfs de kleinste en normaalste dingen, waardoor ze ineens opvallen.

"Well make more fuckin' money. This is America. You don't
make money, then you're a fuckin' douchebag."
Mr. French (Ray Winstone), The Departed

Ik staarde tegen de rug van Vito Scaletta aan, terwijl ik hem zijn eerste stappen door de krakende sneeuw liet zetten in de steegjes van een drukke Amerikaanse stad anno 1945. Hij kwam net terug van het oorlogsfront. Het ging een beetje knullig en onwennig. Ik zat namelijk te kutten met de controls als een baby die voor het eerst naar z’n arm staart en zich afvraagt waar dat ding in godsnaam voor bedoeld is. Alles was voor mij nieuw en anders. Maar niet voor Vito. Een oud vrouwtje herkende hem en knoopte meteen een gesprekje aan. “Bitch, stoor me niet, ik ben van de fucking maffia.” dacht ik, maar Vito bleef natuurlijk beleefd. Voor hem was dit thuis, hij lette waarschijnlijk niet eens meer op al die talloze details die mij zo opvielen: de posters die aan de muur hingen (“When you ride ALONE, you ride with Hitler!”), de man die van de gladheid onderuit ging, het vliegtuig dat hoog in de lucht bromde. Ook van de binnenlocaties viel mijn mond open, zo verschrikkelijk veel oog voor detail. Rommelige kamertjes vol met allerlei gekke spulletjes. Het is echt leuk om daar even doorheen te neuzen. En wie weet vind je er wel één van de talloze Playboy-covers die ze verstopt hebben.

"Een oud vrouwtje herkende hem en knoopte meteen een gesprekje aan.
'Bitch, stoor me niet, ik ben van de fucking maffia.' dacht ik, maar Vito bleef natuurlijk beleefd."

Het is dat me gevraagd werd of ik nog wat te drinken wilde, want ik was even helemaal vergeten dat ik samen met Paul op een lauwe donderdagmiddag in Breda naar een scherm van honderdvierendertig meter breed zat te staren. Ik had Paul ook geen moment gehoord, terwijl hij normaal altijd wel in zichzelf The Final Countdown of iets vergelijkbaars neuriet. Nadat ik een blikje fris open klikte realiseerde ik me dat de eerste paar minuten een klassieke ontmaagding waren: knullig door mijn eigen onervarenheid, maar desalniettemin bijzonder.

"Ik realiseerde ik me dat de eerste paar minuten een klassieke ontmaagding waren:
knullig door mijn eigen onervarenheid, maar desalniettemin bijzonder."

Interlude

Nadat we een tijdje om de beurt gespeeld hadden, moest Paul weer één van zijn klassieke rookmomenten inlassen. Terwijl we naar buiten liepen begonnen we onze eerste indrukken uit te wisselen. Het viel op dat Mafia II heel sterk het accent legt op het neerzetten van een cinématische ervaring, veel meer dan andere free-roaming games. Er is ongekend veel aandacht besteed aan het verhaal, de steengoede karakter-opbouw en de treffende voice-acting. Waar de Grand Theft Auto-serie een wereld neerzet waarbinnen zich een verhaal afspeelt, hebben ze er bij Mafia II voor gekozen om de focus heel sterk op verhaal te leggen en daaromheen een wereld te bouwen. Dat blijkt ook uit hoe minimalistisch ze het concept van free-roaming in Mafia II hebben neergezet: je komt hier geen sidequests tegen en dingen als taxi-driver spelen of pizzaatje bezorgen zit er niet in. Als we één van de mensen van 2K Games vragen waarom ze hiervoor gekozen hebben, geven ze aan dat ze van mening zijn dat dit afleidt van het verhaal wat juist het brandpunt van de ervaring moet zijn. Het is een bewuste keuze.

Maar inmiddels is Paul’s sigaret alweer over zijn longen uitgesmeerd, dus we besluiten snel weer terug te keren naar Empire Bay om de missie Balls & Beans op te starten.

"De free-roaming is erg minimalistisch neergezet:
je komt in Mafia II geen sidequests en dergelijke tegen."

Terugblikken

Het realisme van het Mafia universum

Mafia II heeft een aantal handigheidjes die een oplossing lijken voor de kleine irritaties uit het GTA-universum. Zo kun je een limiter inschakelen waardoor het voertuig dat je bestuurt zich altijd aan de maximum snelheid houdt. Behalve dat het wat realisme toevoegt is het soms simpelweg prettig niet altijd op je bestemming aan te komen met een total loss voertuig, omdat gasgeven op ‘alles of niets’ neerkomt. Maar het is niet alleen handig voor de staat van je voertuig: de politie slingert je keihard op de bon als je door rood of te snel rijdt. Naast een politiekorps dat liever bonnen uitschrijft dan criminelen vangt, zit Mafia II vol met nog meer realisme.

Wie een nieuwe bolide wil ‘lenen’ moet de keuze maken het raam in te slaan of het slot te forceren. Als de politie je gezicht niet gezien heeft maar wel je vervoersmiddel, zullen ze naar laatstgenoemde speuren. Dit soort kleine dingetjes zorgen ervoor dat het universum van Mafia II wat minder cartoonesk aanvoelt dan dat van GTA.

Wie één van de 3 spelers is van het, misschien iets ondergewaardeerde maar inventieve Mafia I, weet dat dit geen oplossingen zijn voor mankementjes uit GTA IV, maar eerder III. Mafia I zat er vol mee. Maar gelukkig is niet alles uit het eerste deel meegenomen naar het tweede. Wie tactisch zijn pistool herlaadde in het eerste deel kon fluiten naar de kogels die nog in het magazijn zaten. Soms is realisme gewoon niet zo praktisch...

Missie

De Balls & Beans missie start je in je onderbroek. Terwijl Vito nog ligt te stinken in z’n nest, ringelt de telefoon hem wakker. Het blijkt tijd om dingen te doen. Ik besluit het mooiste pak uit de kast te trekken en loop er even later bij als een klassieke maffioso. Glimmende schoentjes, zwarte suède regenjas, stijlvolle hoed en een ijskoude pokerface. Ik ben er klaar voor mijn aanheid te portretteren aan de shmuck die ik straks het metaal van mijn pistool laat proeven als ik de loop in zijn mond schuif. Na een goedkeurende knik verlaat ik het appartement.

Even later in de missie belandt Vito na een korte undercover-achtervolging bij een slachthuis. Daar blijken een stel gasten uit the family te worden vastgehouden en het is aan Vito om dit te fixen. Een full-frontal-nudity-Rambo-attack zit er niet in, dus ik verzin noodgedwongen een alternatief plan. In mijn zoektocht naar een sneaky achterdeurtje ontdek ik een rioolsysteem. Van m’n glimmende schoentjes blijft niets over terwijl ik door de drab ploeter. Ik twijfel even of de Rambo-tactiek toch niet beter was, want dit is gewoon shit. Maar mijn twijfel slaat om in euforie als ik één van de verstopte Playboy-covers ontdek! Jeuh, tieten! Tieten zijn altijd oké.

Even later kruip ik het rioolsysteem uit en ben ik stille getuige van hoe de drie ontvoerde mannen het slachthuis in gebracht worden. Ik sluip er achteraan en realiseer me dat ik ineens midden in een stealth-game zit. Binnen in het slachthuis hangen de stinkende karkassen van varkens aan enorme metalen haken, terwijl ik er ongezien tussendoor manoeuvreer. Het is dat ik toch echt de rug van Vito zie, want daar had net zo goed Sam Fischer of Solid Snake kunnen staan. Als ik uiteindelijk bij de drie ontvoerde gasten terecht kom, raakt de shit de fan als ik ontdekt wordt. Een chaotische shoot-out tussen de karkassen is het gevolg. Stukken varken vliegen door de ruimte en besmeuren m’n suède jas. Het gaat me gelukkig soepeltjes af, want het welbekende Gears of Wear combatsysteem met run-slide-and-cover tactics werkt prima. Het is alleen wel oppassen geblazen, want je bent snel dood. Je kan geraakt worden, maar je moet daarna wel even wachten tot je weer op krachten bent, net als bij Modern Warfare. Maar doe dit niet te vaak, want op een gegeven moment loopt je maximum health terug, dit in tegenstelling tot Modern Warfare!

Het gevecht verplaatst zich even later naar de rand van het gebouw als er meer kanonnenvlees arriveert. Ik maai met m’n tommygun dwars door het glas heen en creëer een absolute chaos als ik een auto opblaas. Het is een orgie van glas, vlammen, lijken en kogels. Heftig! De opgeblazen auto is puur toeval, maar ik hou m’n kop strak en doe net alsof het geheel volgens planning is. Ik zie Paul in mijn ooghoeken een brede grijns trekken, hij kent me inmiddels te goed en weet wel beter. Iets later rond ik de missie af (ik sla nu wat details in het verhaal over om niets te spoilen) en geef ik de controller weer over aan Paul.

Na afloop van de missie besluit hij in diezelfde cabrio te stappen als die ik in het begin van de missie achtervolgde naar het slachthuis. De eigenaar is toch sleeping with the fishes, alhoewel het in dit specifieke geval varkens zijn. Hij besmeurt het roodleren interieur met z’n jas die inmiddels van meer varkensleer dan suède is. Hij realiseert zich dat hij zo niet naar de grote baas kan om verslag uit te brengen. Ik had het gedaan puur om de reactie te zien, maar Paul is man van stijl. Hij opent daarom zijn map en plaatst vervolgens een marker bij een kledingzaak. Eenmaal daar aangekomen verwacht ik dat hij uitstapt om naar binnen te lopen, maar Paul is nu eenmaal een man van stijl. In plaats van te stoppen voor de deur ramt hij de complete voorpui eruit om vervolgens zijn auto middenin de kledingzaak te parkeren. Onmiddellijk knalt hij de hele winkel overhoop, waarna hij in alle rust nieuwe kleren aantrekt, om vervolgens weer in z’n cabrio te stappen om naar the family te rijden onder het genot van de iconische rock ’n roll die over de autoradio uitgebulderd wordt. Ik was even vergeten dat niet alles cinématisch voorbedacht is. Mafia II is natuurlijk ook nog een sandbox waarin je eigen creativiteit af en toe ook nog de ruimte krijgt.

De hierboven beschreven missie was ongetwijfeld zorgvuldig uitgezocht door de gasten van 2K Games, want het vat de essentie van Mafia II perfect samen. In de eerste plaats illustreert het de enorme diversiteit die er niet alleen tussen de missies onderling is, maar ook binnen de missies zelf. Het start als een achtervolgingsmissie, vloeit vervolgens op natuurlijke wijze over in stealth en mondt uiteindelijk uit in een all-out batshit crazy shoot-out, terwijl het geheel door ijzersterke cutscènes bijeen gehouden wordt.

Afsluiting

Het zou een uur of zes geweest moeten zijn toen ineens iemand de kamer binnen kwam waar wij aan het gamen waren. Hij vertelde dat iedereen inmiddels al naar huis was en dat ze het pand gingen afsluiten. Het was een vriendelijke verpakte mededeling of we even wilden oprotten. Ik voelde me net weer een vijfjarig jongetje toen ik vroeg of we de missie mochten afronden (‘Ah mam, mag ik dit level nog even snel afmaken voor ik naar bed ga?’).

Onderweg naar Amsterdam deelden we onze gedachten over de ervaringen van die middag.

Zo constateerden we dat de keuze om het verhaal over een langere periode (van 1945-1957) uit te smeren, goed uitpakt. In GTA voelde het toch altijd een beetje raar dat je binnen twee weken een compleet imperium opbouwde. De verschillen die in Mafia II ontstaan door Vito’s acties en invloeden op de wereld om hem heen pakken hierdoor veel beter, mooier en op een meer geloofwaardige manier uit.

En om op het aspect van de sfeer en de geloofwaardigheid door te gaan: het is overduidelijk dat Mafia II zich veel sterker dan andere sandbox-games focust op het verhaal. Maar door de opzet van de preview hebben we veel losse flarden van de game hebben gezien (we speelden diverse losse missies). Die flarden waren overtuigend en goed, maar we hebben er geen zicht op of deze opzichzelfstaande flarden het dieperliggende verhaal ook naar een hoger niveau weten te tillen. Ons gevoel van zegt van wel, maar it ain’t over till the fat lady sings.

Toch was het niet allemaal positief. We hadden zo onze twijfels over de minimalistische opzet van de free-roaming. 2K Games heeft aangegeven dat dit een bewuste keuze is, omdat deze opzet de focus op het verhaal legt. Nu vinden wij altijd dat je een game moet beoordelen op wat het pretendeert te zijn. Je gaat een Gran Turismo ook niet beoordelen alsof het een Mario Kart is. Maar of het de juiste keuze is om ervoor te kiezen om de stad zo’n onderschikte rol te geven is iets waarover je wel kan discussiëren. Empire Bay is visueel erg mooi, maar gaat het door deze minimalistische opzet niet teveel als decor aanvoelen, in plaats van een echte levende wereld waar je helemaal ingezogen wordt? Het antwoord daarop blijven we je verschuldigd tot de game 27 augustus in de winkelschappen ligt. Maar wat al wel duidelijk is, is dat het niet de vraag gaat worden óf Mafia II goed gaat worden, maar hóe goed.

Verkrijgbaar vanaf: 27 augustus 2010
Platform: pc, ps3, xbox 360
De demo is nu al speelbaar via Steam, Playstation Network of Xbox live.