Star Trek niet meer geek-only

De dood van Star Trek
Het is niet de eerste keer dat Star Trek heruitgevonden wordt. Twee decennia na de originele serie volgde 'The Next Generation', dat pak hem beet een eeuw af zou moeten spelen na de gebeurtenissen uit z'n voorganger, wat ruimte gaf zaken anders aan te pakken en flink te vernieuwen. De serie werd een gigantische hit en de crew van The Next Generation pakte het film-stokje over van de toen al bejaarde acteurs uit de originele serie. Na de wat matige eerste poging 'Generations', die aanvoelde als een veredelde dubbelaflevering, volgde het prachtige en ijzersterke 'First Contact', waarin de focus lag op de actie. Het succes van de film legde gek genoeg de vinger op de zere plek: het Star Trek universum was voor het moderne bioscooppubliek obsolete aan het geraken. We willen space battles zien, achtervolgingen, snelle actie. Geen tergend trage schaakspellen in outer-space. De Enterprise - of welk schip uit welke Star Trek serie dan ook - was gewoon geen machtige jetfighter. Het was eerder een lastig manoeuvreerbare blinde onderzeeër, waarbij de torpedo's met de hand geladen moesten worden. Na het trekken van deze pijnlijke conclusie viel, na jaren onafgebroken aanwezigheid op de televisie, het doek voor Star Trek. Het was uit de bioscoopzalen en van de televisie verdwenen en niemand wist hoe het ooit nog teruggetoverd moest worden. Er moest een list verzonnen worden.

Opnieuw beginnen
Dan maar opnieuw beginnen. In de nieuwe, elfde Star Trek film, die simpelweg 'Star Trek' heet, wordt de crew van de originele serie gereïncarneerd met jeugdige acteurs. Het verhaal voelt een beetje simplistisch aan, maar is stiekem een briljante vondst. Waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan? In drie zinnen is het plot uit de nieuwe film samen te vatten: ergens in de toekomst wordt de thuisplaneet van de Romulanen vernietigd, door (in ieder geval in hun ogen) toedoen van de Federatie. Een handjevol Romulanen belandt in het verleden en besluit uit wraak (en voorzorg) de thuisplaneten van de Federatie te vernietigen (Aarde enzo). Of dit lukt mag je zelf gaan bekijken, maar het zorgt er in ieder geval voor dat het verleden - het verleden zoals de fan hem kent uit alle voorgaande Star Trek series en films - dusdanig wordt gewijzigd dat er een alternatieve werkelijkheid ontstaat. En door deze alternatieve werkelijkheid hoeft natuurlijk niks meer overeen te komen met de andere series of films: die volgen immers een andere realiteit. En voila: de list om Star Trek weer tot leven te wekken was geboren, waardoor je met dezelfde crew minimaal vijf films kunt neerzetten die niks te maken hoeven te hebben met wat Star Trek ons tot dusver geleerd heeft.

Lompe onderzeeër wordt heftige jetfighter
Kort samengevat is het resultaat van het heruitvinden van het Star Trek universum Indiana Jones in space. De film is avontuurlijk, met een goede portie humor en actie. Alle suffigheidjes van de voorlopers zijn slim aangepast. Het geluid is prachtig, en belangrijker: de film is een visueel hoogstandje. Geen lullige 'phasers' en 'photon torpedo's' die ééns in de 20 seconden op tactische doelen worden afgevuurd, maar een overkill aan gelijktijdig afvurende laserblastunits die je daadwerkelijk het gevoel geven naar een machtig schip uit de toekomst te kijken.

Briljante casting
Voor de bioscoopbezoeker die niet bekend is met het Star Trek universum houdt deze recensie hier dan ook wel mee op: het is een prima te volgen entertaining actie/avonturenfilm die anno 2009 goed mee kan komen met andere sci-fi toppers. De fan ziet echter een heel ander probleem: is het mogelijk, of überhaupt denkbaar dat captain Kirk door iemand anders gespeeld wordt dan William Shatner? Kun je een jonge, relatief onbekende acteur zomaar de wereldberoemde Mr. Spock laten vertolken? Het antwoord is tegen de verwachtingen in: 'ja, dat kan'. De jeugdige acteurs zetten geen imitaties neer van hun voorgangers, maar geven aan de personages hun eigen interpretatie. Kirk doet meer denken aan (een jonge) Harrison Ford dan William Shatner. De nieuwe Spock is menselijker en pittiger dan de wandelende computer zoals we hem herinneren. Chekov en Scotty zijn juist weer een parodie op hun voorgangers. De Rus en Schot worden over de top neergezet, waar de film voornamelijk zijn komische noot uit put. De nieuwe Dr. 'Bones' McCoy lijkt sterk op z'n voorganger, maar straalt ondanks z'n uitgesproken meningen nooit de oude chagrijn uit zoals we hem kennen, maar overtuigt juist als tegendraadse excentriekeling. En Sulu en Uhura? Tsja, net als in het origineel hebben ze niet bijster veel te doen. Ze zaten er altijd al in bij de gratie dat in de toekomst vrouwen, mannen, en alle rassen gelijk zijn, en dit blijft onveranderd. Zij personificeren dat gegeven, en eigenlijk is dat al goed genoeg.

Subtiele hints
De fan zal echter niet wereldvreemd deze film instappen. Er zitten voldoende referenties in naar andere Star Trek films en series. Zo wordt er gerefereerd aan Admiral Archer en z'n beagle (die we kennen uit de serie 'Star Trek: Enterprise') en zien we Kirk cheaten voor de "Kobayashi Maru" test; een gebeurtenis die uitgebreid beschreven wordt in de tweede Star Trek film: The Wrath of Khan. Zelfs de acteurs laten zich verleiden af en toe heel subtiel hun voorgangers te imiteren in gesproken tekst, of zelfs slechts een pose aan te nemen die een herinnering doet oproepen. 'Star Trek' is dan misschien geen hoogdravend meesterwerkje, maar de heruitvinding van het universum kon bijna niet sterker. Ondanks dat de vastgeroeste Star Trek dogma zijn aangepakt, toont de film respect aan z'n voorouders. Zowel hen die op zoek zijn naar wat simpel vermaak, als de doorgewinterde fan, zullen tevreden de bioscoop uitstappen. En dat is al een overwinning op zich.

Trailer